Robotik Mekanizmalar – Düz Dişliler 51031
Düz dişliler en basit dişli tiplerindendir. Bu dişliler bir silindir ya da disk ve disk etrafında dışa dönük dişlerden oluşurlar. Tüm dişlerin uçları düzdür ve dönüş eksenine paraleldir. Bu dişlilerin birlikte çalışabilmesi için ilk şart, şaftlarının paralel olmasıdır.
Düz dişliler güç iletimini şu şekillerde gerçekleştirir.
- Gücün iletim yönünü değiştirerek.
- Kuvvet ya da torkuı değiştirerek.
- Dönüş hızını değiştirerek.
Düz Dişlilerin Teknik Detayları
Kutur Diş Arası (Diametral Pitch)
Kutur diş arası, dişli üzerindeki dişlerin boyutlarını ifade eder. Dişlinin inç başına diş sayısını ifade eder. Dişlinin diş sayısı kutur diş arası ile ters orantılıdır.
Dişli Açıklık Daire Çapı
Diş açıklık daire çapı, dişliyi oluşturan çemberin çapını ifade etmek için kullanılır. Eğer kutur diş arası biliniyorsa, dişli çapının hesaplanması oldukça kolaydır.
PD = N/P
PD = Diş Açıklık Daire Çapı, N=Diş Sayısı, P=Kutur Diş Aralığı
PD = N/P = 36/24 = 1.5’’
Bölme Dairesi
Bölme dairesi, dişli ve dişli düzeni tasarımında geometrik başlangıç noktasıdır. Dişli düzeni ile belirtilen birlikte çalışan iki veya daha fazla dişli sistemidir. Bölme dairesi birlikte çalıştığı başka dişlilerin bölme dairesi ile temas eden hayali bir dairedir. Bölme dairesi merkezleri, birlikte çalışan dişlilerin merkezlerinin düzgün konumlandırılması için kullanılır.
Düz Dişli Fikirleri
Aralıklı Hareket Düz Dişlileri
Düz Dişli Yapımı
Tornada Dış Düz Dişli Broşlama
Düz Dişli Yapımı – AL-54B Tornada Düz Dişli Kesme
Plastik Düz Dişli Yapımı
Dişli Terimleri
Diş Ucu (Addendum – A): Diş ucu, dişin uç noktası ile bölme dairesi arasındaki mesafeyi ifade eder.
Diş Dibi (Dedendum – B): Diş dibi, kök çember ile bölme dairesi arasındaki mesafeyi ifade eder.
Açıklık (Clearance – C) : Beraber çalışan dişlilerin üst ve alt noktaları arasındaki radyal mesafeyi ifade eder.
Tam Derinlik : Dişin üst noktası ile alt noktası arasındaki uzaklığı ifade eder.
Basınç Açısı (14.5 ya da 20 derece) : Basınç açısı dişlerin geometri ya da formlarını belirler. Birlikte çalışan düz dişliler arasında iletilen kuvvetlerin açısını ifade eder. 14.5⁰ diş formları orijinal standarttır. Hala sıklıkla kullanılsa da 20⁰ açılı dişler daha geniş tabana sahiptirler ve daha yüksek yükler taşıyabilirler.
Not: 14.5 dişleri olan dişliler ilen 20 dişleri olan dişliler birlikte çalışamazlar.
Merkez Uzaklık : İki düz dişli arasındaki merkez uzaklık, dişlilerin merkez şaftları arasındaki uzaklığı ifade eder.
Düz Dişli Malzemeleri
17-4 PH Paslanmaz Çelik
Tip 17-4 PH (precipitation-hardening: çökelterek sertleştirme) paslanmaz çelik en sık kullanılan paslanmaz çelik tipidir. Bu tip paslanmaz çelik yüksek mukavemete ve iyi bir aşınma direncine sahiptir.
Tip 17-4 PH paslanmaz çelik tıbbi aletler, uçak-uzay platformları ve kimyasal ve gıda prosesleri gibi pek çok uygulamada sıklıkla kullanılır.
303 Paslanmaz Çelik
Tip 303 paslanmaz çelik manyetik özellikler göstermeyen bir başka popüler paslanmaz çelik tipidir. Bu tip paslanmaz çelik de güçlüdür anca 17-4PH kadar güçlü değildir ve ısıl işlem göremezler.
Tip 303 paslanmaz çelik aşınmaya karşı çok yüksek direnci vardır ve cerrahi araçlarda oldukça sık kullanılır.
Eloksallı Aluminyum
Anotlama işlemi alüminyumu oksidasyona karşı koruma, güçlendirme ve uzun ömürlü hale getirmek için yapılır. Bu proseste metal kimyasal bir banyoya atılır. Banyo içerisinden elektrik geçtiğinde eloksallı alüminyum için bir kaplama gerçekleşmiş olur. Böylece yüksek dayanıklılık sağlanır.
Pirinç
Pirinç bakır ve çinko karışımı olan bir metalik alaşımdır. Pirinç genellikle düşük sürtünme gerektiren uygulamalarda kullanılır. Bu nedenle dişli üretiminde pirinç kullanılması oldukça popülerdir. Ancak pirinç stres kırılmalarına paslanmaz çeliğe oranla dayanıksızdır.
Dökme Poliüretan
Dökme poliüretan her türlü şekilde hazırlanabildiği için avantajlıdır. Kullanılan elastomerler arasında en güçlü kazıma direncine sahip olan malzemedir.Dökme poliüretan değişik sürtünme sabitlerine sahip olarak üretilebilir. Ateşe dayanıklı yapılabilir ya da çok düşük sıcaklıklarda esnek yapılı olabilir.
